Dit artikel is geschreven naar aanleiding van een dialoogbijeenkomst in onze Loge. In deze dialoog tussen niet-vrijmetselaren en vrijmetselaren (broeders) werd de rol verkend van de Vrijmetselarij in een snel veranderende samenleving. Dit artikel doet geen verslag van die dialoog, maar is er wel uit voortgekomen.
Het moderne leven is voor velen vol en veeleisend. Je hebt een drukke baan, misschien zelfs een jong gezin. Je rent dan van vergadering naar kinderopvang, en tussendoor probeer je nog tijd te vinden voor sport, familie en vrienden. Het is niet anders.
En toch … ergens sluimert er iets. Er komen vragen op die niet meer vanzelfsprekend te beantwoorden zijn, bijvoorbeeld: Hoe vind ik rust in een lawaaiige wereld? Wat voor voorbeeld wil ik zijn? Hoe blijf ik trouw aan mijn waarden en groei ik als mens?
Tegelijkertijd zijn er maar weinig plekken waar je écht samen met anderen kunt nadenken en praten. Geen oppervlakkig praatje, maar een écht gesprek zonder taboes.
Vrijmetselarij biedt al eeuwen een vorm van georganiseerde zelfreflectie en morele ontwikkeling voor mannen met dit soort vragen.
Toch komen de mannen van onze huidige tijd niet vanzelfsprekend op het idee om zich bij de vrijmetselarij aan te sluiten. Waarom eigenlijk niet?
Allereerst natuurlijk die drukte. Tussen hun 20e en 55e jaar gebeurt er in een mannenleven nogal wat. Het is voor velen een tijd van:
Kortom, het zijn inderdaad drukke en veeleisende levensfases waarin men al snel “geleefd” wordt door agenda’s en verplichtingen. Ruimte voor serieuze zelfreflectie – laat staan een structurele groepsactiviteit in de avond – lijkt dan al gauw een luxe of zelfs een overbodigheid.
Daarnaast is de huidige cultuur waarin deze mannen opgroeien en leven sterk gericht op individualisme (“ik zoek het zelf wel uit”), efficiëntie en prestatie (“tijd is geld”) en pragmatisme (“wat levert het op?”). In zo’n cultuur ligt het niet voor de hand om jezelf structureel te verbinden aan een gezelschap dat geen direct meetbaar voordeel biedt, maar eerder uitnodigt tot verdiepend nadenken, introspectie en het ervaren van de werking van rituelen.
Vrijmetselarij komt bij veel mannen niet snel in beeld. Niet omdat ze geen interesse hebben in zingeving of morele vragen – integendeel – maar omdat ze weinig over vrijmetselarij weten, of omdat wat ze horen vooral verwarring oproept.
In de publieke sfeer lijkt vrijmetselarij soms geheimzinnig, vooral door historische romans, complottheorieën of mysterieuze Netflix-series. Anderen vinden het elitair, ouderwets of wereldvreemd. Zo lijkt het voor veel mannen, ook wie wél zoekende is, geen reële of aantrekkelijke optie: onbekend terrein met een diffuus imago.
En áls vrijmetselarij dan in beeld komt, blijft het vaak bij nieuwsgierigheid. Tussen herkenning en actie ligt namelijk een tweede drempel: urgentie. Veel mannen herkennen weliswaar levensvragen zoals bijvoorbeeld ‘Wie ben ik? Hoe geef ik betekenis aan mijn leven?‘, maar voelen geen directe noodzaak om daar actief mee aan de slag te gaan, laat staan in groepsverband of via een ritueel proces.
Onze tijd speelt hierin een rol. We leven in een cultuur van snelle oplossingen en zelfregie. Groeien mag, maar liefst op eigen voorwaarden en in eigen tempo. Diepere levensvragen kunnen bovendien ongemakkelijk zijn: ze confronteren je met wat nog niet ‘af’ is en vragen om moed, tijd en kwetsbaarheid.
Vrijmetselarij nodigt juist uit tot een proces van zelfonderzoek dat tijd, commitment en vertraging vraagt. In een wereld die snelheid en effectiviteit beloont, is dat geen vanzelfsprekende stap – maar misschien juist daarom zo waardevol.
Iets anders is nog dat er ook andere vormen van persoonlijke ontwikkeling zijn, zoals coaching, mindfulness, yoga, meditatie, podcasts en boeken over zelfontwikkeling, online cursussen en dergelijke. Die zijn soms flexibeler, individueler, commerciëler – en sluiten wellicht beter aan bij een druk en digitaal leven. Maar of die nu bieden waar je eigenlijk naar op zoek naar bent? Je echte innerlijke behoefte? Wie jij als mens bent of eigenlijk wilt zijn?
Dat is een logische vraag. Vrijmetselarij is niet uniek in de thema’s waar het zich op richt. Maar het is wel uniek in de vorm die het daarbij biedt:
In een tijd van snelle oplossingen en losse netwerken is dat een radicaal ander aanbod. Voor sommigen misschien wat te zwaar of te omslachtig, voor anderen juist precies wat ontbreekt. Diepgang, aandacht, zelfreflectie, verbinding en broederschap.
Ten slotte ligt een deel van de verklaring ook bij de loges zelf. Vrijmetselarij is historisch terughoudend in werving en uitleg. Veel loges zijn klein, traditioneel en weinig zichtbaar. Ze hebben niet altijd een helder verhaal voor de moderne zoeker. Dat kan een bewuste keuze zijn – om de ernst van het traject te bewaken. Maar het draagt er ook toe bij dat veel mannen die er baat bij zouden kunnen hebben, nooit op het idee van vrijmetselarij komen.
Vrijmetselarij is dus geen vanzelfsprekende optie voor mannen tussen de 20 en 55 jaar, zelfs al worstelen velen van hen met precies de vragen waar vrijmetselarij over gaat. Heel jammer eigenlijk.
Hoe zou dan tóch ook bij hen vrijmetselarij als reële mogelijkheid in beeld kunnen komen?
De uitdaging is dan allereerst om de onbekendheid te verkleinen. Dat vraagt van loges een opener houding: heldere uitleg, laagdrempelige kennismakingsmomenten en een verhaal dat aansluit bij de vragen van de moderne man. Geen oppervlakkig ‘zieltjes winnen’, maar zichtbaarheid en gastvrijheid. Wanneer de loge herkenbaar maakt wat zij biedt – diepgang, aandacht, zelfreflectie, verbinding en broederschap – kan de stap om de drempel te nemen kleiner worden.
Dat is dan ook wat loge Spectrum probeert te bereiken met de open middagen, de open comparities en de artikelen op haar website. Het blijft natuurlijk aan de moderne man om zijn eigen afweging te maken. Maar dan hopelijk wel vanuit een goed beeld van wat vrijmetselarij inhoudt en wat het voor hem zou kunnen betekenen.
Voor ons als vrijmetselaars blijft het een opdracht om te zoeken naar andere, laagdrempelige mogelijkheden om mannen van de huidige moderne tijd te blijven bereiken, zonder daarbij de essentie van de Vrijmetselarij uit het oog te verliezen.
Wil je meer informatie over onze loge Spectrum neem dan gerust contact met ons op.
Disclaimer – Gebruik van artikelen
De artikelen die gepubliceerd zijn op de website van Loge Spectrum te Amersfoort mogen vrij worden gekopieerd, gedeeld en gebruikt, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermeld daarbij ten minste: Bron: Loge Spectrum te Amersfoort – [www.logespectrum.nl of de juiste link naar desbetreffend artikel]
Voor hergebruik is geen voorafgaande toestemming vereist, maar wij stellen het zeer op prijs als u uw gebruik of plaatsing meldt via e-mail: vcbeheer.spectrum@gmail.com. De inhoud van de artikelen blijft eigendom van Loge Spectrum te Amersfoort. Bij bewerking of verkorting vragen wij om de oorspronkelijke strekking en context te respecteren.