In het kader van het zomerreces van Spectrum laten wij u nader kennismaken met bekende en onbekende Nederlandse personen waarbij een verband leggen tussen hun filosofische inslag en de Vrijmetselarij. Om de tien dagen introduceren wij een artikel in het kader van het thema “Nederlandse ‘filosofen’en de Vrijmetselarij”. Deze week gaat over de Belgische ‘Nederlander’ Dirk de Wachter.
Dirk De Wachter is psychiater, maar minstens evenzeer filosoof. Zijn boeken en lezingen raken aan de diepe vragen van het bestaan: Wat is geluk? Hoe gaan we om met verdriet? Wat betekent het om er écht voor de ander te zijn? Zijn visie sluit verrassend goed aan bij de kern van de vrijmetselarij, niet als organisatie, maar als levenshouding.
Van geluk naar zingeving
In zijn bekende boek De kunst van het ongelukkig zijn stelt De Wachter dat we te gefixeerd zijn op geluk. Onze cultuur lijkt bang voor verdriet, ongemak en stilte. Maar juist in die momenten ligt volgens hem de kiem van menselijkheid.
Ook de Vrijmetselarij gaat niet over voorspoed of succes, maar over innerlijke ontwikkeling. Juist door beproeving, reflectie en het durven omgaan met het onvolmaakte. In plaats van geluk na te jagen, werken vrijmetselaars aan zin. Niet als eindbestemming, maar als proces.
Symboliek en innerlijk werk
De Wachter benadrukt het belang van stilstand, van ruimte voor kwetsbaarheid. Vrijmetselarij gebruikt symboliek en ritueel om die ruimte tastbaar te maken. De stilte in de loge is geen leegte, maar een bedding voor betekenis.
Net als bij De Wachter gaat het bij de vrijmetselaars niet om antwoorden, maar om het aandurven van vragen. Wie ben ik? Waar sta ik voor? Hoe leef ik in verbondenheid met anderen? Vragen die niet met één waarheid worden beantwoord, maar die je — steen voor steen — in jezelf bewerkt.
De Ander als spiegel
Een terugkerend thema bij De Wachter is de Ander. In de lijn van filosoof Emmanuel Levinas ziet hij de ontmoeting met de ander als het begin van ethiek. Niet ik, maar de ander stelt mij de vraag: ben jij bereid tot verbinding?
De vrijmetselarij kent dit besef ook: de loge is geen plek voor individualisme, maar een broederschap waarin iedereen spiegelt, confronteert en ondersteunt. Door de ander word ik mijzelf — een gedachte die in zowel de filosofie van De Wachter als in de werkplaatsen van de loge diep verankerd ligt.
Kwetsbaarheid als kracht
Voor De Wachter is kwetsbaarheid geen zwakte, maar een bron van echtheid. In een wereld die schermt, maskeert en presteert, pleit hij voor openheid, zachtheid, en het toelaten van imperfectie.
Ook de vrijmetselarij vraagt dat je maskers aflegt. Dat je durft te kijken naar je ruwe steen, en het werk aanvaardt om hem — langzaam en geduldig — te bewerken tot iets dat past in een groter geheel. Geen maakbaarheid, wél arbeid. En dat begint bij erkennen wat er ís, niet wat er zou moeten zijn.
Conclusie: een gedeeld pad van zingeving
Dirk De Wachter laat zien dat echte groei niet ligt in succes of perfectie, maar in verbinding, betekenis en moed tot kwetsbaarheid. Dat is precies de weg die de vrijmetselaar bewandelt.
Beide stemmen — die van de psychiater-filosoof en die van de logebroeder of -zuster — spreken niet over zekerheden, maar over een levenshouding. Een houding van aandacht, zorg en het zoeken naar zingeving voorbij de oppervlakte. In stilte. In symboliek. In het werk aan jezelf — met de ander als gids
Disclaimer – Gebruik van artikelen
De artikelen die gepubliceerd zijn op de website van Loge Spectrum te Amersfoort mogen vrij worden gekopieerd, gedeeld en gebruikt, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermeld daarbij ten minste: Bron: Loge Spectrum te Amersfoort – [www.logespectrum.nl of de juiste link naar desbetreffend artikel]
Voor hergebruik is geen voorafgaande toestemming vereist, maar wij stellen het zeer op prijs als u uw gebruik of plaatsing meldt via e-mail: vcbeheer.spectrum@gmail.com. De inhoud van de artikelen blijft eigendom van Loge Spectrum te Amersfoort. Bij bewerking of verkorting vragen wij om de oorspronkelijke strekking en context te respecteren.